Temizodalar her ne kadar valide edilip etkinlikleri periyodik olarak gösterilse de en büyük kirletici olan insanın bu sistemler üzerindeki etkisinin kontrol edilmesi gerekir. Bu nedenle havadan, yüzeylerden (masa, ekipman vs.) ve çalışan personel ellerinden örnekler alınarak canlı mikroorganizma seviyesi kontrol edilir.
– Hacimsel (Aktif) Hava Biyokontaminasyon Kontrolü
Belirli bir hava hacmi örneklenir, mikroorganizmalar (mikrop taşıyan partiküller olarak ortamda bulunur) havadan çıkarılır ve uygun bir besiyeri (agar) yüzeyine aktarılır. Bu yöntem genellikle hacimsel (aktif) hava örneklemesi olarak adlandırılır. Belirtilen örnekleme süresinden sonra besiyerine inkübasyon yapılır ve incelenir. Sonuç olarak colony forming units (cfu) ve mikroorganizma morfolojisi kaydedilir. Geri kazanılan mikroorganizmaların toplam sayısından birim hacim başına mikroorganizma sayısı belirlenebilir. Sonuçlar örnekleme hacmi başına cfu sayısı olarak ifade edilir.
– Pasif Hava Biyokontaminasyon Kontrolü
Yerleşik plakalar, ürüne ve yüzeylere veya yüzeylere birikebilecek mikroorganizmaların (mikrop taşıyan partiküller olarak bulunur) sayısını belirleme yöntemidir. Dairesel besiyerleri, ortamda belirli bir süre maruz kalır ve mikrop taşıyan partiküllerin üzerlerine birikmesine izin verirlir. Mikrobiyal kirlenme mekanizmasını taklit eder ve hava akışını bozmaz. Besiyerleri daha sonra belirtilen koşullarda inkübe edilir; incelenir ve cfu ve mikroorganizma türlerinin sayısı kaydedilir. Geri kazanılan mikroorganizmaların toplam sayısından, birim alan başına, zaman başına biriken mikroorganizma sayısı daha sonra belirlenebilir. Yerleşik plaka örneklemesi, mikroorganizmaların geri kazanımını etkileyecek ortamın kurumasını önlemek için genellikle maksimum 4 saat maruz kalma süreleri ile izleme konumunda sürekli örneklemek için kullanılabilecek ek özelliğe sahiptir (not: bu süre, örneğin plakaların yüksek hava akış hızlarına maruz kaldığı durumlarda ortamın hızlı bir şekilde kuruyabileceği yerlerde azaltılmalıdır).
– Yüzey Biyokontaminasyon Kontrolü
Nispeten düz ve erişilebilir temizoda yüzeyleri için kontakt plakaları ve şeritler kullanılabilir. Kontakt (rodac) petri numune alanına konularak temas ettirilir ve numune alınır. Düzensiz ve erişilmeyen yüzeyler için, sürüntüleme (swap) ile numune alınır. Steril sürüntüler tipik olarak kontakt besiyeri kullanımının mümkün olmadığı girintili yüzeyleri örneklemek için kullanılır. Sürüntü (swap) ile alınan numuneler mevcut kolonilerin büyümesi için besiyerine (agar) ekilir. Besiyerleri daha sonra belirtilen koşullarda inkübe edilir; incelenir ve cfu ve mikroorganizma türlerinin sayısı kaydedilir.
– Personel Biyokontaminasyon Kontrolü
Personel kıyafetinden ve personel elinden alınan numuneler belirtilen koşullarda inkübe edilir; incelenir ve cfu ve mikroorganizma türlerinin sayısı kaydedilir.
Referans Alınan Standartlar;
- TS EN 17141 Temiz odalar ve ilgili kontrollü ortamlar – Biyokontaminasyon kontrolü